Woliński Park Narodowy – klify, żubry i atrakcje wyspy Wolin

Wysokie na blisko sto metrów urwiska opadające wprost do Bałtyku, żubry pasące się w lesie kilometr od nadmorskiego kurortu i jezioro o wodzie w kolorze turkusu – to wszystko mieści się w jednym miejscu. Woliński Park Narodowy to jeden z dwóch parków narodowych leżących bezpośrednio nad polskim morzem i chyba najbardziej zaskakujący fragment naszego wybrzeża. Zamiast płaskiej plaży czekają tu strome klify, bukowe lasy i dzika przyroda. W tym przewodniku pokazujemy, czym park właściwie jest, co koniecznie w nim zobaczyć i jak zaplanować wizytę. To jedno z najciekawszych miejsc polskiego wybrzeża Bałtyku.

Czym jest Woliński Park Narodowy i gdzie leży

Woliński Park Narodowy to obszar chroniony obejmujący środkową część wyspy Wolin, największej polskiej wyspy, w województwie zachodniopomorskim. Rozciąga się mniej więcej między Świnoujściem a Międzyzdrojami, a od północy graniczy z otwartym Bałtykiem, od południa zaś z wodami Zalewu Szczecińskiego i malowniczą Deltą Świny. Park zajmuje ponad 10 900 hektarów, z czego część stanowią wody morskie.

Historia parku sięga 3 marca 1960 roku, gdy powołano go do życia w dużej mierze dzięki staraniom leśnika Mieczysława Tarchalskiego. Był to pierwszy w Polsce park narodowy obejmujący tereny wyspiarskie, a w 1996 roku powiększono go o pas przybrzeżnych wód Bałtyku, dzięki czemu chroni dziś nie tylko ląd, ale i morze. Godłem parku jest bielik – największy polski ptak drapieżny, który gniazduje na wyspie i stał się jej rozpoznawalnym symbolem. To wszystko sprawia, że Woliński Park Narodowy chroni wyjątkowo różnorodny wycinek wybrzeża: od morskich urwisk, przez bukowe lasy, po jeziora i mokradła delty.

Sama wyspa Wolin jest największą wyspą Polski, oddzieloną od stałego lądu cieśninami Świną i Dziwną. Ma też niezwykłą przeszłość: we wczesnym średniowieczu istniał tu potężny gród, jeden z największych ośrodków handlowych Słowian nad Bałtykiem, wiązany z legendarną krainą wikingów. Ta bogata historia do dziś przyciąga na wyspę turystów i badaczy, a park narodowy jest jej przyrodniczym uzupełnieniem – chroni krajobraz, w którym ludzie żyli od stuleci.

Klify Wolińskie i Gosań – najwyższe urwiska polskiego wybrzeża

Największą wizytówką parku są klify – strome, urwiste brzegi opadające ku morzu. To właśnie tutaj wybrzeże Bałtyku pokazuje swoje najbardziej dramatyczne oblicze. Najsłynniejszy z nich, Gosań, wznosi się na około 93-95 metrów nad poziom morza i jest najwyższym klifem całego polskiego wybrzeża. Z jego szczytu rozciąga się rozlegly widok na morze, a przy dobrej pogodzie także na Międzyzdroje i Świnoujście. Nieco niższa, ale równie efektowna jest Kawcza Góra, mierząca 61 metrów, przy której urządzono punkt widokowy i długie schody prowadzące na plażę.

Te imponujące urwiska nie są dziełem przypadku. Powstały tam, gdzie do morza dochodzi wysoczyzna morenowa, czyli wzniesienia usypane przez lądolód, a fale nieustannie podcinają jej podnóże. Proces ten, w którym morze niszczy i cofa brzeg, nazywa się abrazją – a klify Wolina należą do najbardziej aktywnych w kraju. Oznacza to, że wciąż się zmieniają: po silnych sztormach dochodzi do obrywów, dlatego podczas spaceru trzeba trzymać się z dala od samej krawędzi urwiska.

Żubry, bieliki i przyroda parku

Woliński Park Narodowy to nie tylko krajobraz, ale i wyjątkowo bogata przyroda. Najbardziej lubianą atrakcją są żubry, które można zobaczyć w Zagrodzie Pokazowej Żubrów. Utworzono ją w 1976 roku, początkowo z czterema zwierzętami sprowadzonymi z Puszczy Boreckiej i Białowieskiej, a dziś żyje w niej stadko tych potężnych ssaków. Zagroda leży zaledwie około półtora kilometra od centrum Międzyzdrojów, przy zielonym szlaku, a oprócz żubrów można w niej zobaczyć także daniele, dziki oraz bieliki w specjalnej wolierze.

Sercem parku są jednak jego dzikie ekosystemy. Rosną tu piękne lasy bukowe, szczególnie efektowne jesienią, a wśród roślin trafiają się prawdziwe rzadkości, jak mikołajek nadmorski o niebieskawych liściach czy chronione storczyki. Wyspa leży na trasie ptasich wędrówek, dlatego naliczono tu ponad 200 gatunków ptaków. Króluje wśród nich bielik, ale park chroni też zagrożone gatunki – działa tu nawet ośrodek rehabilitacji ptaków drapieżnych. Nad samymi klifami i plażami zobaczymy oczywiście także pospolite mewy. W wodach wokół wyspy można natomiast spotkać ssaki morskie: foki szare oraz morświny, jedyne walenie stale żyjące w Bałtyku.

Jezioro Turkusowe i inne atrakcje

Choć klify i żubry robią największe wrażenie, park kryje znacznie więcej. Prawdziwą perełką jest Jezioro Turkusowe we wsi Wapnica, kilka kilometrów na południe od Międzyzdrojów. Powstało w dawnym wyrobisku, w którym wydobywano kredę, a swój niezwykły, turkusowy kolor zawdzięcza promieniom słońca odbijającym się od jasnego, wapiennego dna. Nad jeziorem urządzono punkty widokowe, z Zielonką i Piaskową Górą na czele, skąd rozpościera się widok na okoliczne wzgórza i wodę.

Warto też odszukać inne miejsca. W głębi parku stoi nietypowa latarnia morska Kikut, jedna z niewielu położonych z dala od samej linii brzegu. Miłośnicy przyrody docenią Wsteczną Deltę Świny – rzadki układ rzeki rozlewającej się na wiele ramion, tworzący raj dla ptactwa wodnego. Ciekawostką są Głazy Piastowskie, czyli głazowisko związane z dawnymi wierzeniami. Zwiedzanie najlepiej zacząć od Muzeum Przyrodniczego Wolińskiego Parku Narodowego w Międzyzdrojach, gdzie można poznać przyrodę wyspy przed wyruszeniem w teren.

Ta różnorodność sprawia, że park wygląda inaczej w każdej porze roku. Wiosną i jesienią przez wyspę przelatują tysiące ptaków, co jest gratką dla obserwatorów. Jesień to również czas, gdy bukowe lasy przebarwiają się na złoto i miedź, tworząc jeden z najpiękniejszych leśnych krajobrazów wybrzeża. Latem park tętni życiem razem z kurortem, a zimą, poza sezonem, oferuje ciszę i puste, surowe widoki na klify. Nie ma więc złego momentu na wizytę – jest tylko kwestia tego, co chce się zobaczyć.

Zwiedzanie – szlaki i praktyczne informacje

Bramą do parku są Międzyzdroje, znany kurort, z którego wychodzą wszystkie główne szlaki. Sieć tras jest dobrze oznakowana: czerwony Szlak Nadmorski prowadzi wzdłuż klifów z najlepszymi widokami na morze, zielony doprowadzi do zagrody żubrów, a niebieski w głąb lasów; wytyczono też trasy rowerowe. Na pobieżne zwiedzanie trzeba zarezerwować co najmniej trzy do sześciu godzin, a na spokojne poznanie parku najlepiej przeznaczyć cały dzień.

Planując wizytę, warto pamiętać o kilku rzeczach. Zagroda Pokazowa Żubrów czynna jest głównie w sezonie letnim, a bilety kupuje się na miejscu; dostępny jest też bilet łączony obejmujący inne obiekty parku. Ponieważ klify wciąż się osuwają, na spacerach trzymaj się wyznaczonych ścieżek i zejść na plażę, zwłaszcza po deszczu i sztormie. Dojazd jest prosty – najbliżej z Międzyzdrojów i Świnoujścia, a przy wejściach do parku znajdują się parkingi. Godziny otwarcia i aktualne ceny najlepiej sprawdzić przed wyjazdem na oficjalnej stronie parku.

Same Międzyzdroje to wygodna baza wypadowa, która łączy dziką przyrodę z kurortowymi atrakcjami. Znajdziemy tu długie molo, szeroką plażę oraz Promenadę Gwiazd z odciskami dłoni znanych aktorów, nawiązującą do organizowanego w mieście festiwalu filmowego. Dzięki temu Woliński Park Narodowy łatwo połączyć w jednym wyjeździe z klasycznymi wakacjami nad morzem – rano wędrówka po klifach i wizyta u żubrów, po południu odpoczynek na plaży.

Woliński a Słowiński – dwa parki polskiego wybrzeża

W Polsce są tylko dwa parki narodowe leżące bezpośrednio nad Bałtykiem, a przy tym są swoimi całkowitymi przeciwieństwami. Woliński to park klifów i żubrów – króluje w nim wysoki, urwisty brzeg i leśna przyroda wyspy. Słowiński Park Narodowy, leżący dalej na wschód pod Łebą, słynie z czegoś zupełnie innego: ruchomych wydm, czyli wędrujących gór piasku, oraz wielkich przybrzeżnych jezior. Jeden pokazuje, jak morze niszczy i podcina ląd, drugi – jak usypuje go na nowo. Jeśli planujesz podróż wzdłuż polskiego wybrzeża, warto odwiedzić oba i zobaczyć dwie różne twarze tego samego Bałtyku.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Woliński Park Narodowy?
Na wyspie Wolin, w województwie zachodniopomorskim, między Świnoujściem a Międzyzdrojami. Od północy graniczy z Bałtykiem, a od południa z Zalewem Szczecińskim i Deltą Świny.

Co zobaczyć w Wolińskim Parku Narodowym?
Przede wszystkim klify z Gosaniem, Zagrodę Pokazową Żubrów, Jezioro Turkusowe w Wapnicy, latarnię morską Kikut oraz Muzeum Przyrodnicze w Międzyzdrojach.

Czy w Wolińskim Parku Narodowym są żubry?
Tak, można je zobaczyć w Zagrodzie Pokazowej Żubrów działającej od 1976 roku, około półtora kilometra od centrum Międzyzdrojów. Oprócz żubrów żyją tam też daniele, dziki i bieliki.

Jak wysoki jest klif Gosań?
Gosań wznosi się na około 93-95 metrów nad poziom morza i jest najwyższym klifem polskiego wybrzeża.

Ile czasu zająć na zwiedzanie Wolińskiego Parku Narodowego?
Na pobieżne zwiedzanie warto przeznaczyć od trzech do sześciu godzin, a na spokojne poznanie parku najlepiej cały dzień.

Czym różni się Woliński Park Narodowy od Słowińskiego?
Woliński słynie z wysokich klifów i żubrów, a Słowiński z ruchomych wydm i przybrzeżnych jezior. To dwa jedyne nadmorskie parki narodowe w Polsce.

Źródła

• Woliński Park Narodowy – oficjalne materiały parku
• Publikacje popularnonaukowe o przyrodzie i klifach wyspy Wolin
• Materiały o Zagrodzie Pokazowej Żubrów i reintrodukcji żubra
• Opracowania geograficzne dotyczące klifów i wysoczyzny morenowej wybrzeża